Yargı Paketi ve İnfaz Hukukunda Yeni Dönem
Türkiye'de ceza infaz rejimi, son on yılda ardı ardına çıkarılan kapsamlı "yargı paketleri" aracılığıyla köklü bir dönüşüm geçirmiştir. 2020 yılında yürürlüğe giren 7242 Sayılı Kanun'un ardından 11. Yargı Paketi olarak adlandırılan düzenleme, bazı suç kategorileri açısından koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kurallarını yeniden belirlemiş; cezaevi kapasitesi ile insan hakları gerekliliklerini dengelemeye yönelik önemli kademeler getirmiştir.
Bu gelişmeler kapsamında; adi suçlarda uygulanmaya devam eden 1/2 koşullu salıverilme oranı korunurken, mükerrir mahkumlar, örgütlü suç mensupları ve nitelikli suç barındıran kategorilerde 3/4 infaz zorunluluğu sürdürülmektedir. Öte yandan denetimli serbestlik mekanizması, belirli suç tipleri dışında tutularak infaz süresinin son diliminde özgürlüğü kademelendiren bir ara rejim olarak işlevini sürdürmektedir.
Koşullu Salıverilme (Şartla Tahliye) Oranlarının Hukuki Analizi
5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesi, koşullu salıverilmenin asli yasal dayanağını oluşturmaktadır. Mahkumun cezasının belirli bir oranını "iyi halli" geçirmesi koşuluyla uygulanabilen bu mekanizma, suç türüne göre farklı oranlar barındırmaktadır:
| Suç Kategorisi | KS Oranı | DS İmkanı |
|---|---|---|
| Adi suçlar (genel) | 1/2 | ✓ Var |
| Mükerrir / Örgütlü suç | 3/4 | ✓ Var |
| Cinsel saldırı / istismar suçları | 3/4 | ✗ Yok |
| Terör suçları (TMK) | 3/4 | ✗ Yok |
| Uyuşturucu imal/satım (TCK 188) | 3/4 * | ✓ Var |
Denetimli Serbestlikten Yararlanma Şartları ve Süre Tablosu
Denetimli serbestlik (DS), mahkumun ceza infaz kurumundan çıkarak toplumsal yükümlülüklerle denetim altında yaşatıldığı bir ara infaz biçimidir. 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi ve geçici düzenlemeler çerçevesinde:
- ➢ Genel kural: KS tarihinden 1 yıl önce DS'den yararlanılabilir. Dolayısıyla KS için cezanın 1/2'si gereken bir mahkumda, cezanın 1/2'si eksi 12 ay cezaevinde yatılması yeterlidir.
- ➢ Koşul: Açık ceza infaz kurumuna ayrılmış olmak veya kapalıda iyi halliliğinin tespiti.
- ➢ DS Kısıtlaması: Terör, cinsel istismar ve bazı özel suçlarda DS imkânı bulunmamakta; söz konusu kişiler KS tarihine kadar cezaevinde kalmak durumundadır.
İyi Hal Değerlendirme Puanı ve İdare Gözlem Kurulu Süreçleri
Koşullu salıverilme ne otomatik bir hak, ne de tek başına cezanın belirli oranının geçmesiyle elde edilebilen bir kazanımdır. 5275 Sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca mahkumun cezasını "iyi halli" olarak geçirmesi de şarttır. Bunun için İdare ve Gözlem Kurulu (İGK) tarafından her yıl düzenlenen puan değerlendirmesi kritik bir işlev üstlenmektedir.
İGK, mahkumun;
- Disiplin sicilini (ceza evi içi kural ihlalleri),
- Eğitim ve mesleki kurs katılımlarını,
- Atölye ve iş yeri programlarındaki verimini,
- Psikososyal servis değerlendirmelerini,
- Mağdura tazminat ödeme girişimlerini
…kapsamlı biçimde değerlendirerek bir "iyi hal puanı" belirler. Bu puan, KS tarihinin kesinleşmesinde ve DS'den yararlanmada birincil kriter olarak dikkate alınır. Bursa ceza avukatı ve infaz hukuku alanında deneyimli bir hukuki danışmandan destek almak; bu süreçte yapılacak itirazların, teknik hataların ve dosya eksikliklerinin usule uygun takibi açısından hayati önem taşımaktadır.
İnfaz süreci, tahliye tarihi ve açık ceza evine nakil gibi konularda profesyonel teknik destek için Ekser Hukuk ceza hukuku ekibimiz ile iletişime geçebilirsiniz.