Hızlı Yanıt: Maaşın Ne Kadarına Haciz Konulabilir?
İcra ve İflas Kanunu (İİK m.83) hükümlerine göre, işçinin net aylık maaşının en fazla dörtte birine (1/4'üne) haciz konulabilir ve bu kesinti işveren (şirket) tarafından kaynağında kesilip doğrudan icra dairesine gönderilir. İşçi kendi rızasıyla icra dairesinde dilekçe imzalamadıkça (muvafakat vermedikçe) emekli maaşına haciz konulamaz. Ancak kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının tamamı (%100'ü) haczedilebilir.
Maaş Haczi Nedir ve Nasıl İşler?
Kredi kartı borçları, tüketici kredileri, ödenmemiş faturalar veya kambiyo senetleri (çek/bono) nedeniyle aleyhinize bir icra takibi (ilamlı veya ilamsız) kesinleştiğinde, borç ödenene kadar en temel teminat kaynağı maaşınız (ücretiniz) olur. Bursa İcra Müdürlükleri'nde, borçlunun sgk dökümü UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) üzerinden tek tıkla sorgulanır ve çalışmakta olduğu şirketin/büyük tekstil, otomotiv fabrikalarının Muhasebe/İK departmanlarına "Maaş Haczi Müzekkeresi" (Madde 89) elektronik veya fiziki ortamda gönderilir.
Bu andan itibaren işveren, yasalar gereği Araçı konumundadır. Borçlunun maaşından kanuni oranda kesintiyi yapmak ve Bursa İcra Müdürlüğü'nün Vakıfbank konsolide hesabına yatırmak zorundadır. Aksi halde, şirket yetkilileri kesinti yapmadıkları tutar kadar icra dosyasına bizzat (kendi ceplerinden) ödeme yapmakla sorumlu tutulurlar.
Maaşın Dörtte Biri (1/4) Kesinti Kuralı
İş Kanunu m.35 ve İcra İflas Kanunu m.83 doğrultusunda, bir işçinin aylık gelirinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Bu tutar çıplak net maaş üzerinden değil, vergi/SGK kesintileri yapıldıktan sonra işçinin "eline geçen" net maaş (fazla mesai, prim varsa bunlar dahil) üzerinden hesaplanır.
- Asgari Ücret: Asgari ücretli bir çalışanın maaşı da haczolunabilir. Ancak yine sadece 1/4'ü kesilir. (Eskiden asgari ücrete dokunulamaz tartışmaları yargı kararlarıyla sonlandırılmıştır; haczi kabil 1/4 oran mevcuttur).
- Birden Fazla İcra Dosyası (Sıraya Girme): Bir işçinin 5 farklı icra dosyası (örneğin 3 farklı bankaya, 1 telekomünikasyon şirketine, 1 de şahsa) borcu olsun. Maaşından sadece 1/4 (yaklaşık %25) kesilir. Kalan 4 dosya, ilk dosyanın borcu bitene kadar "Sırada Bekler." Bankalar aynı anda "ikimiz de 1/4 keselim" diyerek maaşın %50'sini alamazlar.
- İstisna - Nafaka: Birikmiş nafaka (adi borç hükmündedir) haricinde, eğer eş veya çocuğa ödenmesi gereken her ay doğan "Cari Nafaka" (iştirak, yoksulluk nafakası) varsa, bu meblağ 1/4 kuralına takılmaz. Maaş haczinde 1. sırayı nafakalar alır, aylık o miktar kesilir, arta kalanın 1/4'ü diğer hacze gider.
İkramiye, Kıdem Tazminatı ve Banka Hesabı (e-Haciz) Farkı
Türkiye'de en çok ihtilaf yaşanan ve hak kayıplarına yol açan konu, maaş haczinden ziyade işçilik alacaklarının diğer kalemlerine konulan hacizlerdir:
Kıdem Tazminatında Haciz Oranı (%100)
İşten çıkarıldığınızda hak ettiğiniz Kıdem Tazminatı ve İhbar Tazminatı, aylık düzenli "ücret/maaş" niteliği taşımadığı için İİK m.83'teki korumadan yararlanamaz. İcra dairesinden şirketinize gelen yazıda tazminatların haczi talep edildiyse, işveren kazandığınız kıdem tazminatının 1/4'ünü değil, TAMAMINI (%100) tutup icra dairesine gönderir. Sırada bekleyen 5 icra varsa ve tazminat büyükse, paranın kalanı diğer dosyalara aktarılır.
Banka (Maaş) Hesabına Konulan Blokeler
Borçlunun en büyük kaosu yaşadığı an; sabah ATM'ye maaşını çekmeye gittiğinde hesabında "e-Haciz blokesi" görmesidir. İcra yasası gereği, PTT/Banka kanalıyla yatan "Maaş" hesapları haczedilemez niteliktedir. Ancak maaş hesabına bloke konulup paranın tümü tahsil edilmeye çalışılırsa bu hukuka aykırıdır.
Bu durumda borçlunun vakit kaybetmeden İcra Hukuk Mahkemesine başvurarak (Åikayet yoluyla) "Maaş hesabına konulan haksız haczin (blokenin) kaldırılması" davasıı açması gerekir. Bursa'daki İcra Avukatılarımız bu başvuruları yaparak, haksız bloke edilen kısmı (1/4'ü aşan kısımları) iade ettirmektedir.
Emekli Maaşı Haczedilebilir Mi?
5510 Sayılı SGK Kanunu madde 93 oldukça nettir: "Sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri (emekli, dul, yetim aylıkları)... haczedilemez."
Bir emeklinin maaşına veya bayram/emekli ikramiyesine, SGK prim borçları veya nafaka borçları haricinde, bankalara olan (kredi, kredi kartı vb) veya şahıslara olan (senet/çek) borcu sebebiyle haciz konulabilmesinin tek bir yolu vardır: Emeklinin (borçlunun) icra dairesine gidip veya Mernis adresi/e-devletten 'Ben emekli maaşımdan şu limitlerde kesinti yapılmasına bizzat muvafakat ediyorum (onay veriyorum)' demesi şarttır.
Haciz ihbarnamesi ile banka emekli hesabına SGK'nın izin vermeden bloke koyması yasaktır. Emekli bankadan kredi çekerken attığı "maaşımdan tahsil edilebilir" minvalindeki sözleşmeler, İcra Mahkemelerince geçersiz imza sayılarak "Emekli maaş hesabı haczinin kaldırılması" kararlarıyla iptal edilir.
Yargıtay'ın Emekli Maaşı Haczi ve Muvafakat Kriteri
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (2017/3-1980 E. - 2021/829 K.): "İİK'nın 83/a maddesi gereğince, borçlunun hacizden önceden feragat etmesi veya hacze izin vermesi geçersizdir. Emekli maaşının haczedilebilmesi için, icra takibinin borçlu yönünden kesinleşmiş olması şarttır. Takip kesinleşmeden veya kesinleşme ile aynı anda verilen emekli maaşı muvafakatleri, yasaya aykırı 'önceden verilmiş izin' niteliğinde olup şikayet yoluyla her zaman iptal edilebilir."
Ekser Hukuk olarak borçlu müvekkillerimiz için; icra müdürlüklerinde veya banka sözleşmelerinde borç doğmadan önce atılan her türlü usulsüz taahhüdü tespit ederek iptal ettiriyoruz. Özellikle Bursa'daki büyük ölçekli sanayi Şirketlerinde çalışan işçilerin maaş ve kıdem hesaplamalarında yapılan fahiş kesinti hatalarına (1/4 kuralının İhlallerine) karşı istirdat (geri alma) davaları açarak alınterinizin güvencesi oluyoruz.
Ekser Hukuk: Hak Kaybını Durdurun
Maaşınıza 1/4'ten fazla fiili kesinti uygulandıysa, kıdem/ihbar tazminatınıza usulsüz el konulduysa veya tüm banka hesaplarınız MERSİS/SGM/UYAP üçgeninde haksız e-haciz ile dondurulduysa derhal aksiyon alın.
- İcra Hukuk Mahkemesinde: Süresiz Åikayet Yoluyla Maaş hesabındaki blokelerin acilen (tedbiren) iptali,
- Banka Taşkın Haciz İptalleri: Sırf 10.000 TL borç için 250.000 TL'lik hesabın, nakit varlığın ve binek Araçın (taşkın haciz yasağı - İİK 85) dondurulmasına karşı haciz kaldırma talepleri.
İcra dairelerinde yıllarca dosyanız açık kalmasın, yapılandırma (konkordato ve taksitlendirme TAAHHÜTleri İİK m.111) fırsatları ile maaş hacizlerini aynı gün kaldırmak için bizimle iletişime geçin.